Korte Geschiedenis van Château d’Aix (vroeger Château d’Ays)

1400

Het bezit d’Ays is gevestigd  op de kruising van de koninklijke weg van Cahors over Tournon d’Agenais naar Agen en een antieke weg noord-zuid van Orgueil naar Lauzerte. Het wordt gescheiden van het dorp Saux door een smalle vallei. De parochie Saint-André de Saux vormde samen met die van Saint-Hilaire de Troniac een aparte  eenheid die onder de Koninklijke bevoegdheden van Lauzerte viel. Deze parochies werden ten westen en zuiden omringd door de Koninklijke bevoegdheden van Agen en ten noorden en oosten door parochies Ferrières en Coulourgues die onder consulaat Montcuq vielen. De naam van de familie d’Ays wordt voor het eerst genoemd in 1402. Bernhard d’Ays was ridder in opleiding en coseigneur  in de stad Fumel en kreeg het land van de parochie van Saux geschonken. Hij trouwde in 1413 met Mascaroze de Fumel en zij woonden na hun huwelijk eerst in Tournon d’Agenais. Zij lieten de eerste nederzetting d’ Ays bouwen en vestigden zich er met hun kinderen.

De familie stierf uit met barones Indie d’Ays, die in 1465 was getrouwd met de heer Amalric de Balaguier, Seigneur de Ginolhac en Rouergue en door zijn huwelijk ook Baron d'Ays de Quercy.    

 

balagier

Wapenschild van familie de Balaguier.

 

Barones Indie d’Ays stierf in 1481 en liet haar hele bezit na aan haar enige zoon Mathelin de Balaguier, Baron d’Ays de Quercy. Mathelin bleek een zeer slechte rentmeester en hij verloor heel veel land en goederen.

1500

Mathelin stierf in 1523 terwijl hij zijn vrouw barones Catherine de Gautiér de Savihac kinderloos en met veel schulden achterliet. Zij moest zelfs geld lenen van haar buurman om de begrafenis te kunnen betalen. De tombe van Mathelin is te vinden in het frontaltaar van de kerk St. André in Saux.

In augustus 1524 hertrouwde Catherine de Gautiér de Savihac met Gilibert de Gozon.

De familie de Gozon kende al een fascinerende geschiedenis, daar deze familie werd gekenmerkt door hun lidmaatschap van de Ridders Hospitallers of St. John of Jerusalem (beroemde kruisvaarders ook bekend onder de naam Ridders van Malta). 

gouzon

Wapenschild van familie de Gozon.

Gilibert’s vader was Jean de Gozon, een ridder in opleiding in dienst van Gaston de Foix, Graaf van Candale die getrouwd is met infanta  Catherine de Navarre, de dochter van Gaston IV de Koning van Navarre. Door bemoeienis van Koning Lodewijk XII trouwde Anne de Foix, de dochter van de graaf van Candale, met Koning Vladislas II van Bohemen en Hongarije. Anne nam Jean de Gozon en zijn vrouw Isabelle d’ Holhète de Navarre als metgezellen mee naar Hongarije en Jean werd daar Grootmeester van het Koninklijke Huishouden. De Gozon’s kinderen, Gilibert (1502), Anne (1504)  en hun tweede zoon Imre (1506) werden in Hongarije geboren. Jean de Gozon stierf in februari 1506 in Buda en zijn vrouw in september van datzelfde jaar bij de geboorte van haar zoon Imre. De twee broers werden in 1510, voordat de Turken Hongarije bezetten, door hun oom Baron de Mélac, een belangrijke tak van de familie de Gozon, teruggehaald naar Frankrijk. Het zusje Anne bleef als peetkind van Anne de Foix in Hongarije om daar uitgehuwelijkt te worden. Gilibert verbleef een tijd bij zijn neef op het kasteel van Mélac waar hij in strijd was met zijn neef over de rechten van de heerschappij van St. Victor en Rouergue waarvan het eigendom oorspronkelijk van zijn vader was. Imre stierf op 17 jarige leeftijd op het kasteel d’Ays.

Zoals gezegd trouwde Gilibert de Gozon in 1524 de barones Catherine de Gautiér de Savihac, weduwe van Mathelin de Balaguier en ontving de titel van Baron d’Ays en Quercy. Het echtpaar vestigde zich op het kasteel d’Ays in Saux. Na de dood van zijn vrouw in 1527 trouwde hij op 17 augustus 1533 Charlotte de Tardieu, dochter van de edelman Jean de Tardieu en edelvrouwe Françoise de Saint-Marin, woonachtig op het kasteel de Noals  dichtbij Lauzerte. Gilibert de Gozon had ondanks de hebzucht van zijn beschermers iets overgehouden van zijn erfenis. Hij probeerde met dit restant de rechten van adel en het verloren bezit terug te kopen, welk was verloren gegaan tijdens het beheer van Mathelin de Balaguier, de eerste man van Catherine. Gilibert bouwde een nieuw hoofdgebouw  aan het bestaande kasteel d’Ays. Zij kregen zes kinderen. Gilibert stierf in 1557.

Zijn oudste zoon, Charles de Gozon, Baron d’Ays de Quercy, de la Bastide-Marnhac, Lapeyrière et Lamothe, trouwde met Foy de Castanié. Zij kregen ook zes kinderen.

1600

De oudste, Charles de Gozon, Baron d’Ays de Quercy, de la Bastide-Marnhac, Lapeyrière et Lamothe, trouwde op 4 februari 1627 met Marie de Gaulejac. Zij kregen vier kinderen.

De oudste, François de Gozon, Seigneur d’Ays, Saux et Fargues, trouwde op 26 mei 1663 met Jeanne de Giscard. Zij kregen 7 kinderen.

1700

De oudste Jean de Gozon, Seigneur d’Ays, Saux et Fargues, trouwde op 5 mei 1701 met Agnès de Vidal de Lapise. Zij kregen 1 kind. 

Pierre de Gozon, Seigneur d ‘Ays, Saux et Fargues, was ridder de Saint-Louis en commandant van het bataljon van het regiment Bourbonais. Hij trouwde op 10 juni 1778 met Magdelene de Montagut. Zij kregen 2 kinderen.

1800

Hun kinderen heten Dieudonné de Gozon (1780) en Marianne de Gozon. Dieudonné de Gozon werd burgermeester van Saux en was lid van de Kamer van Afgevaardigden in Parijs. Hij trouwde op 26 juni 1851 Rosalie Euphrasie Defaure de Montmirror.

landerijen-400x314

   De landerijen van de Heren van Ays in 1838  bron : La Domaine rural des Seigneurs d’Ays

Zijn erfgenaam Pierre Alfred de Gozon schonk op 26 juli 1886  een deel van zijn bezit van Château d’Ays aan mejuffrouw Marguerite de Toucheboeuf-Clermont, die woonachtig was in Parijs en geboren was in Napels. Verder is er niets bekend over een eventueel huwelijk of kinderen van Pierre Alfred de Gozon. Hij stierf in 1889.

In 30 mei 1889 verkregen mevouw Magdeleine de Gozon  en haar man Jean Juyot de Gamy uit de nalatenschap van Pierre Alfred de Gozon het restant van Château d’Ays in hun bezit.

1900

Madame Magdeleine de Gozon en haar echtgenoot, meneer Jean Juyot de Gamy  woonden op het Château d’Ays en verkochten het kasteel in 1901 aan Charles , Graaf  de Royère (1860-1944 –chevalier légion d’ honneur) en zijn vrouw Joanna Elvire Marie-Thérèse Toucheboeuf Fleurcourt, Gravin de Clermont (1871-1959).

royere clermond
Wapenschild de Royère Wapenschild van Clermont

Hiermee verliest de familie de Gozon na bijna vier eeuwen het bezit van het Château d’Ays. Charles, de Graaf de Royère en zijn vrouw Marie-Thérèse, Gravin de Clermont kopen ook het deel van Marguerite de Toucheboeuf –Clermont, die dan in Montréal (Canada) woonachtig is, De Graaf en Gravin kregen 8 kinderen: Marguerite (1894-1986) gehuwd met Geoffroy du Bois de Beauchesne; Guy (1895-1953) gehuwd op 22 april 1924 met Marie-Antoinette de Boysson (1902-1995) met 1 kind; Louise (1898-1917); Xavier (1899-1977) gehuwd op 22 april 1924 met Marguerite de Boysson (1904-1990) 3 kinderen; Jacqueline (1900-?); Marie-Christine (1903-1998) gehuwd met Paul Sonier  de Lubac, zes kinderen; Paule (1904-1993) gehuwd op 30 augustus 1926 met Pierre du Fayet de La Tour (1901-1990) en Jean de Royère mort pour la France (1907-1940) gehuwd op 1 januari 1932 met Colette Castillon du Perron (1909-1999). De familie de Royère gebruikten het kasteel als vakantieverblijf. Op het kasteel was een beheerder gestationeerd, de heer Henri Bosc (1863). Hij bewoonde het kasteel samen met het personeel. 

 

De Graaf en Gravin verkopen Château d’Ays op 14 mei 1921 aan Jean François Méjean, die geboren is op 19 januari 1863. Jean François is in 1888 getrouwd met Rosalie Philomène Pantel die geboren is op 25 september 1866. Tijdens hun verblijf verandert de naam van het kasteel in Château d’Aix. Zij kregen 7 kinderen. Op 26 januari 1934 wordt de erfenis over kinderen verdeeld. Ieder krijgt een stuk land met huis en gebouwen en zonodig een financiële tegemoetkoming.

Marie Marthe Méjean geboren op 19 december 1889 en gehuwd met Jean Baptiste Durand, ontvangt Le Mas (heden genaamd: la Guillaumière) in Saux. Joseph Méjean geboren op 23 maart 1891, ontvangt Le Pech in Saux. ‘Louis’ Emile Méjean geboren 15 mei 1893, ontvangt Caillon in Vire, kanton Puy l’Eveque. ‘Emile’ Adrien Méjean geboren 15 mei 1901 is vrijgezel en blijft woonachtig op het château d’Aix. Raymond Eugène Méjean geboren op 19 oktober 1904, ontvangt het kasteel (zie hieronder). Anne Julia Méjean geboren op 25 december 1906 en later gehuwd met Elié Pouchet, ontvangt Les Moustans in St. Matré.

identite

Carte d’Identité van Raymond Méjean         (document privé Joel Vigouroux)

Raymond ontvangt het kasteel Château d’Aix met omliggende landerijen, maar met de plicht zorg te dragen voor zijn ouders en zijn broer Emile, die allen drie op het kasteel mogen blijven wonen. Raymond Méjean trouwt op 31 januari 1934 met Yvette  Marguerite Jambon (aka Chambon ), geboren op 13 juni 1914. Zij krijgen twee kinderen een dochter Marie Thérése Aimée Méjean, geboren op 2 april 1935 en een zoon Jacques Claude Henri Méjean, geboren op 2 mei 1943. Op 4 februari 1966 krijgt zij het kasteel van haar ouders geschonken met de verplichting zorg te dragen voor haar inwonende ouders en haar nog inwonende oom Emile Méjean.

Marie Thérése Méjean is op 29 juni 1957 getrouwd met Jean Louis Vigouroux, geboren op 6 september 1932. Zij krijgen drie kinderen Dominque (geboren op 27 april 1958 en gehuwd met de heer Fedyszyn), Joël (19 juli 1960) en Jean-Luc (17 april 1963). Marie Thérése Vigouroux-Méjean verkoopt in 1973 het kasteel met park en Maison du Parc, maar zonder alle landerijen, aan de heer Jacques  Loison en gaat met haar gezin, haar ouders en haar oom Emile wonen in de ernaast gelegen nieuw gebouwde boerderij. Zij sterft op 23 december 1974.

Joël Pascal Michel Vigouroux krijgt op 27 augustus 1983 als erfdeel de boerderij en landerijen toegewezen met de plicht zorg te dragen voor zijn grootmoeder Yvette Jambon (gestorven op 2 augustus 2002) en zijn oudoom Emile Méjean (gestorven in 1990). Hij is geassocieerd met Betty Grandjean en zij runnen de wijnboerderij Château d’Aix en verbouwen de landerijen.

Zoals gezegd kocht de heer Jacques Loison in 1973 het kasteel met het park en het Maison du Parc, maar zonder het bouwland en de boerderij. Hij probeerde het kasteel te herstellen in iets van zijn vroegere glorie. In 1990 verkocht hij het Maison du Parc aan zijn neef die het een jaar later verkocht aan de Engelse heer en mevrouw Michael en Jane Davis.

2000

De heer Jacques Loison stierf op 27 juni 2002 en ligt begraven op het kerkhof van Saux. Hij liet het kasteel na aan zijn vijfde vrouw, mevrouw Evelyne Matet en zijn dochter uit zijn eerste huwelijk, mevrouw Aude Loison, echtgenoot van de heer Eric Dehors.

In augustus 2005 kwam het kasteel in Nederlandse handen. Het werd gekocht door een BV genaamd SCI d’Ays, waarvan zes Nederlanders de aandelen bezaten. In augustus 2006 kocht de SCI d’Ays het Maison du Parc van de Engelse eigenaren. Mevrouw Blandina Catherina Jonker en de heer Wim Alexander Hubertus ‘Sander’  Kocken namen in 2008 alle aandelen over van de overige vier Nederlanders. Zij voorzagen het kasteel van alle moderne gemakken en verhuren het als een groepsaccommodatie voor 24 tot 28 personen. Sindsdien is het kasteel het centrum van veel festiviteiten, zoals trouwerijen, voorstellingen, tentoonstellingen enz

foire

. Foire Gourmande: elke woensdagavond in de zomer.     Bron: foto B.C. Jonker

Bronnen tekst:
Artikel; Le Domaine rural des Seigneurs d’Ays ontvangen van Joel Vigouroux.
Dictionnaire généalogique, héraldique et chonolique de Gozon.
Armorial General de J.B. Reitstap.
Counts of Rouergue: Bernard Ii, Count of Toulouse etc
Documenten privé (diverse akten) van Joel Vigouroux
www.genealogie-aveyron.fr
www.worldvitalrecords.com
www.geneanet.org
Bronnen afbeeldingen:
Wapenschilden: Wikipedia: Armorial des familles en France.
Plattegrond: Le Domaine rural des Seigneurs d’Ays
Identiteitskaart: document privé de Joel Vigouroux
Foto Foir Gourmand: fotocollectie B.C. Jonker